4 “quân bài” kinh tế Mỹ - Trung có thể được đưa lên bàn đàm phán

NÔNG SẢN

Nông sản, đặc biệt là đậu tương, là một trong những nhóm hàng Mỹ xuất khẩu lớn nhất sang Trung Quốc, đạt 29 tỷ USD trong năm 2024. Đây cũng được xem là lĩnh vực ít nhạy cảm hơn trong quan hệ thương mại song phương và có khả năng trở thành điểm đạt được thỏa thuận.

Theo Nhà Trắng, tại hội nghị thượng đỉnh ở Busan, Hàn Quốc năm ngoái, Trung Quốc cam kết mua 25 triệu tấn đậu tương Mỹ mỗi năm đến năm 2028. Các quan chức Mỹ cho biết Bắc Kinh sau đó đồng ý mua thêm 17 tỷ USD nông sản khác trong chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump hồi tháng 5.

Bắc Kinh chưa từng công khai xác nhận các thỏa thuận này, nhưng đang trên đường đáp ứng cam kết về đậu tương. Để thực hiện phần còn lại, hàng nông sản nhiều khả năng cần được miễn mức thuế 10% còn lại từ cuộc chiến thương mại. Cao lương và ngô cũng có thể nằm trong diện được hưởng miễn trừ.

NĂNG LƯỢNG

Trung Quốc từng mua dầu và khí đốt Mỹ với quy mô vừa phải nhưng không ổn định trong khoảng một thập kỷ qua. Tuy nhiên, hoạt động nhập khẩu gần như dừng lại từ năm ngoái sau khi Bắc Kinh áp thuế 10%-15%. Washington đang thúc đẩy khôi phục dòng thương mại này kể từ chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump hồi tháng 5.

Theo Bloomberg, thuế năng lượng có thể nằm trong gói cắt giảm thuế đối ứng trị giá 30 tỷ USD được đề cập sau hội nghị tháng 5 nhưng chưa được triển khai. Nếu được thực hiện, nhập khẩu năng lượng từ Mỹ có thể nối lại, với giá trị từng dao động 7,5-12 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn 2020-2024. Tuy nhiên, điều này chưa chắc lập tức tạo cú hích lớn cho các nhà sản xuất LNG Mỹ, bởi các doanh nghiệp Trung Quốc vẫn đang thực hiện hợp đồng LNG dài hạn với nhà cung cấp Mỹ và bán lại số hàng sau khi mua.

TRỪNG PHẠT

Trung Quốc từ lâu là một trong những khách hàng lớn nhất của dầu thô Iran và Nga, khiến Mỹ nhiều lần áp đặt trừng phạt đối với các nhà máy lọc dầu và tổ chức liên quan đến hoạt động thương mại này.

Trước thềm hội nghị, Washington vừa để ngỏ khả năng dỡ bỏ một số biện pháp trừng phạt, vừa cảnh báo có thể áp dụng thêm các biện pháp mới. Ông Trump từng cho biết sẽ cân nhắc dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt sau chuyến thăm Bắc Kinh. Trong khi đó, từ tháng 8, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thúc đẩy áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với những ngân hàng tài trợ thương mại với Iran, dù các ngân hàng Trung Quốc đáng chú ý vẫn chưa nằm trong nhóm mục tiêu.

ĐẤT HIẾM

Việc Trung Quốc kiểm soát sản xuất đất hiếm và hạn chế xuất khẩu sang Mỹ đã đưa vấn đề này trở thành một trọng tâm trong các cuộc đàm phán thương mại. Dòng nguyên liệu từ Trung Quốc sang Mỹ hiện đã tăng trở lại, nhưng vấn đề chưa được giải quyết hoàn toàn.

Các doanh nghiệp Mỹ trong những ngành nhạy cảm như hàng không vũ trụ và sản xuất chip vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn cung. Một số nhà xuất khẩu Trung Quốc cũng từ chối giao hàng sang Mỹ vì lo ngại nguy cơ bị Bắc Kinh trả đũa nếu quan hệ song phương xấu đi. Các quan chức Mỹ nhiều lần kêu gọi Trung Quốc thực hiện cam kết duy trì dòng chảy các vật liệu quan trọng.