Dầu diesel có thể là bước ngoặt đối với nền kinh tế Mỹ

Theo các nhà nghiên cứu Đại học Brown, người tiêu dùng Mỹ đã chi thêm khoảng 112 tỷ USD tại các trạm xăng kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Dù người dân sử dụng diesel ít hơn nhiều so với xăng, nhiên liệu này vẫn chiếm khoảng 51 tỷ USD trong phần chi phí tăng thêm. Khoảng 80% lượng diesel tiêu thụ tại Mỹ, tương đương khoảng 3 triệu thùng/ngày, được sử dụng cho vận tải, trong khi tiêu thụ xăng đạt gần 9 triệu thùng/ngày.

NÚT THẮT NẰM Ở KHÂU LỌC DẦU

Vấn đề chính không nằm ở nguồn dầu thô mà ở công suất lọc dầu. Biên lợi nhuận từ việc sản xuất diesel từ dầu thô đang ở mức kỷ lục, giúp các doanh nghiệp như Marathon Petroleum và Valero Energy hưởng lợi lớn. Tuy nhiên, các nhà máy lọc dầu Mỹ đang vận hành ở khoảng 97% công suất, khiến dư địa tăng sản lượng gần như không còn.

Nhà máy lọc dầu cuối cùng của Mỹ được xây dựng cách đây khoảng 50 năm. Một cơ sở mới có thể mất tới một thập kỷ để hoàn thành, trong khi nhu cầu nhiên liệu nội địa đã đạt đỉnh từ nhiều năm trước. Điều này khiến các doanh nghiệp không có nhiều động lực đầu tư thêm công suất. Giá nhiên liệu cao thậm chí còn có thể khiến một số nhà máy trì hoãn bảo dưỡng, làm tăng nguy cơ phải ngừng hoạt động trong thời gian dài hơn.

TRANH LUẬN VỀ VIỆC HẠN CHẾ XUẤT KHẨU DIESEL

Mỹ hiện là nước xuất khẩu diesel lớn nhất thế giới, khiến một số nghị sĩ kêu gọi hạn chế hoặc cấm xuất khẩu để ưu tiên nguồn cung trong nước. Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune từng xem xét phương án này, trong khi Thượng nghị sĩ Iowa Chuck Grassley cũng kêu gọi thực hiện.

Tuy nhiên, chính quyền Trump đã bác bỏ ý tưởng này, ít nhất ở thời điểm hiện tại, với lập luận rằng hạn chế xuất khẩu có thể không giúp giá nhiên liệu trong nước giảm mà còn khiến các nước khác trả đũa. Trong bối cảnh công suất lọc dầu toàn cầu vốn đã thiếu hụt, việc hạn chế dòng chảy thương mại có thể khiến toàn bộ hệ thống vận hành kém hiệu quả hơn.

CHI PHÍ VẬN TẢI CÓ THỂ LAN SANG TOÀN BỘ NỀN KINH TẾ

Người sử dụng diesel gần như không có nhiều lựa chọn ngoài việc chấp nhận giá cao hơn, trong khi các doanh nghiệp vận tải thường hoạt động với biên lợi nhuận mỏng. Knight-Swift Transportation, một trong những hãng vận tải đường bộ lớn của Mỹ, chỉ đạt biên lợi nhuận hoạt động 6% trong quý gần nhất.

Theo American Transportation Research Institute, chi phí trung bình để vận hành một xe tải tại Mỹ năm 2025 là 2,34 USD/mile. Với mức tiêu thụ giả định 6 dặm/gallon, chênh lệch giá diesel từ 2,81 USD/gallon một năm trước lên mức hiện tại tương đương khoảng 0,47 USD/mile chi phí bổ sung, phần lớn cuối cùng có thể được chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá hàng hóa.

Tác động có thể lan rộng tới bán lẻ, sản xuất, nông nghiệp và các doanh nghiệp hàng tiêu dùng. Amazon, chẳng hạn, đã chi 27,9 tỷ USD cho vận chuyển trong quý gần nhất – cao hơn lợi nhuận hoạt động của mảng bán lẻ. Nền kinh tế Mỹ đã cho thấy khả năng chống chịu đáng kể trước cú sốc dầu, nhưng chi phí vận chuyển hàng hóa tăng mạnh có thể trở thành yếu tố gây sức ép lớn hơn lên tăng trưởng.