Đậu tương Mỹ trở thành tâm điểm đàm phán Trump - Tập

Nông dân Mỹ muốn Trung Quốc tăng mua đậu tương, ngũ cốc, thịt và các sản phẩm nông nghiệp khác, đồng thời dỡ bỏ mức thuế trả đũa đang áp lên hàng Mỹ. Việc củng cố thương mại với một trong những thị trường nhập khẩu nông sản lớn nhất thế giới có ý nghĩa đáng kể đối với ngành nông nghiệp Mỹ, trong bối cảnh các xáo trộn thương mại và chi phí đầu vào gia tăng đang gây sức ép lên lĩnh vực này.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng kết quả nhiều khả năng chỉ dừng ở việc hai bên tái khẳng định những mục tiêu mua hàng đã có, thay vì ký các thỏa thuận mới.

TRUNG QUỐC GIẢM PHỤ THUỘC VÀO ĐẬU TƯƠNG MỸ

Đậu tương, mặt hàng nông sản xuất khẩu giá trị nhất của Mỹ, từ lâu đã được Bắc Kinh sử dụng như một công cụ trong các cuộc đàm phán thương mại. Trung Quốc là nước nhập khẩu đậu tương lớn nhất thế giới, nhưng sản lượng ngày càng tăng tại Nam Mỹ giúp nước này có thêm lựa chọn để giảm hoặc thậm chí ngừng mua hàng Mỹ khi quan hệ thương mại xấu đi.

Trung Quốc hiện vẫn tiêu thụ khoảng một nửa tổng lượng đậu tương xuất khẩu của Mỹ, giảm so với mức gần 2/3 trước khi ông Trump lần đầu bước vào Nhà Trắng gần một thập kỷ trước. Ngành đậu tương Mỹ cũng tìm cách đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tăng tiêu thụ trong nước cho sản xuất nhiên liệu sinh học.

Năm ngoái, Trung Quốc từng ngừng mua nông sản Mỹ trong nhiều tháng sau khi Washington áp thuế mạnh lên hàng Trung Quốc. Mức thuế trả đũa 10% của Bắc Kinh đối với đậu tương và nhiều nông sản Mỹ hiện vẫn còn hiệu lực, khiến hàng Mỹ khó cạnh tranh với Brazil và các nhà cung cấp khác.

THUẾ 10% LÀ RÀO CẢN LỚN

Các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc COFCO và Sinograin đã quay lại thị trường đậu tương Mỹ trong mùa hè năm nay, bất chấp nguồn hàng Brazil có giá thấp hơn. Tuy nhiên, các doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc phần lớn vẫn tránh mua đậu tương Mỹ do thuế nhập khẩu khiến chi phí cao hơn nguồn cung Nam Mỹ.

Theo một nhà xuất khẩu đậu tương Mỹ, nếu loại bỏ mức thuế này, giá đậu tương Mỹ tại các cảng Tây Bắc Thái Bình Dương có thể ngang bằng với hàng Brazil.

Các tổ chức như American Soybean Association và National Sorghum Producers đã kêu gọi ông Trump thúc đẩy Trung Quốc xóa thuế trả đũa và củng cố cam kết mua nông sản. Họ cũng muốn Washington không khôi phục phí đối với tàu do Trung Quốc đóng hoặc vận hành khi cập cảng Mỹ. Các khoản phí trị giá hàng triệu USD mỗi lượt cập cảng hiện đang được tạm đình chỉ nhưng dự kiến hết hạn vào tháng 11, đúng giữa vụ thu hoạch của Mỹ.

TRUNG QUỐC CHƯA MUA NGÔ MỸ TRONG NIÊN VỤ HIỆN TẠI

Các cam kết mua nông sản của Trung Quốc sau hội nghị Trump - Tập tại Busan năm ngoái và cuộc gặp tại Bắc Kinh tháng 5 đang cho kết quả trái chiều.

Theo giới phân tích và thương nhân, Trung Quốc có khả năng hoàn thành cam kết mua 25 triệu tấn đậu tương Mỹ mỗi năm. Tính đến ngày 10/9, Bộ Nông nghiệp Mỹ đã xác nhận gần 10 triệu tấn đậu tương vụ mới được bán cho Trung Quốc. Ngoài ra, giới giao dịch cho rằng ít nhất một nửa trong số 6 triệu tấn được bán cho các điểm đến chưa công bố cũng là hàng Trung Quốc mua.

Ngược lại, mục tiêu nhập khẩu 17 tỷ USD ngũ cốc, thịt và các sản phẩm nông nghiệp khác còn nhiều bất định. Trung Quốc chưa mua ngô Mỹ trong niên vụ hiện tại, trong khi lượng mua cao lương tăng ít hơn kỳ vọng.

Dù vậy, việc Bắc Kinh gần đây mua lượng lớn ngô và cao lương Brazil cho thấy nhu cầu nhập khẩu vẫn tồn tại. Gián đoạn vận tải Biển Đen do chiến tranh Nga - Ukraine cũng khiến nguồn ngô Ukraine vào Trung Quốc bị thu hẹp, có thể chuyển một phần nhu cầu sang Mỹ.

National Sorghum Producers muốn Washington đạt được một cam kết “cụ thể và có thể thực thi”, theo đó Trung Quốc mua 5-7 triệu tấn cao lương Mỹ mỗi năm, cao hơn mức khoảng 4-5 triệu tấn/năm trước chiến tranh thương mại.

Về dài hạn, các tổ chức nông nghiệp Mỹ muốn đậu tương, cao lương và một số nông sản được đưa vào nhóm hàng hóa “không nhạy cảm” trong cơ chế thương mại song phương Mỹ - Trung đang được đề xuất. Điều này có thể giúp hoạt động mua bán nông sản tiếp tục ngay cả khi hai nước còn tranh cãi về những vấn đề thương mại nhạy cảm hơn.