Giá dầu diesel Mỹ hướng tới mức cao kỷ lục trong năm nay

Trong khi giá xăng thường thu hút sự chú ý của công chúng, thì dầu diesel mới là biến số chiến lược gây áp lực thắt chặt lên nền kinh tế. Theo dữ liệu mới nhất từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) tính đến ngày 7/9, giá dầu diesel đã vọt lên mức 5,967 USD/gallon, chính thức phá vỡ kỷ lục tuần 5,810 USD thiết lập vào tháng 6/2022. Ngược lại, giá xăng dù ở mức cao (4,157 USD/gallon) vẫn thấp hơn đáng kể so với đỉnh 5,006 USD của năm 2022.

Sự leo thang này tạo ra một "lớp lạm phát ngầm" nguy hiểm. Diesel là xương sống của vận tải đường bộ, nông nghiệp và xây dựng; do đó, chi phí diesel tăng trực tiếp đẩy Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đi lên thông qua giá thực phẩm và hàng hóa tiêu dùng, ngay cả khi chi phí đi lại cá nhân bằng xe xăng có phần ổn định hơn.

Dữ liệu thực tế đang cho thấy các dự báo chính thống, điển hình là báo cáo STEO tháng 8 của EIA với mức dự báo 4,85 USD/gallon diesel, đã trở nên lạc hậu trước đà tăng tốc cuối tháng 8. Phân tích định lượng dựa trên 36 tuần đầu năm cho thấy một kỷ lục trung bình năm mới cho diesel đang ở trong tầm tay.

Kịch bản thiết lập kỷ lục mới của diesel có tính khả thi cực cao: ngay cả khi giá diesel giảm tới 77 cent so với mức hiện tại, nó vẫn đủ để xác lập một cột mốc lịch sử mới. Trái lại, xăng cần phải tăng thêm ít nhất 20 cent và duy trì mức đó trong mùa thấp điểm – một khả năng rất thấp dưới góc độ kỹ thuật.

Khác với cú sốc cung ứng do xung đột Nga-Ukraine năm 2022, thị trường năm 2026 đang chịu áp lực từ "cơn bão hoàn hảo" tại Trung Đông và Eo biển Hormuz. Tình trạng thắt chặt cơ cấu được thể hiện qua các tín hiệu cực đoan:

• Sự hoảng loạn về nguồn cung: Biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) lần đầu tiên vượt ngưỡng 100 USD/thùng, một minh chứng cho thấy sự khan hiếm thành phẩm đã tách rời khỏi biến động của giá dầu thô đầu vào.

• Nghịch lý lọc dầu: Dù các nhà máy lọc dầu Hoa Kỳ đang vận hành với công suất chạm trần 98% (mức cao nhất từ 2018), tồn kho vẫn không thể phục hồi. Lực cầu toàn cầu và sự đứt gãy tại các nhà máy lọc dầu Nga đã "hút" cạn nguồn cung nội địa.

• Báo động đỏ tồn kho: Lượng dự trữ diesel tại Bờ Đông Hoa Kỳ rơi xuống mức nguy hiểm 19,3 triệu thùng, tạo ra rủi ro cung ứng nghiêm trọng trước thềm mùa đông.

Giai đoạn cuối năm sẽ chứng kiến sự “phân hóa mùa vụ” mạnh mẽ. Trong khi giá xăng hạ nhiệt do nhu cầu đi lại giảm và chuyển sang hỗn hợp nhiên liệu mùa đông giá rẻ, thì diesel lại bước vào chu kỳ tiêu thụ đỉnh điểm. Nhu cầu từ mùa thu hoạch nông nghiệp và logistics cuối năm thường thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm chưng cất tăng trung bình 4%, cộng hưởng với nhu cầu dầu sưởi tại khu vực Đông Bắc.

Dù chia sẻ chung nguyên liệu dầu thô, nhưng các rào cản về năng lực lọc dầu và tồn kho thấp kỷ lục đã đẩy dầu diesel vào một quỹ đạo rủi ro riêng biệt. Việc thiết lập kỷ lục giá mới trong năm 2026 không chỉ là một con số thống kê đơn thuần, mà là sự xác lập một "mặt bằng giá mới" cho chi phí vận hành toàn bộ nền kinh tế. Đây là tín hiệu cảnh báo buộc các doanh nghiệp vận tải và các nhà hoạch định chính sách phải tái cấu trúc chiến lược chi phí năng lượng trong dài hạn.