Giá năng lượng tăng gây sức ép lên châu Âu

Vấn đề đặc biệt nghiêm trọng tại Đức, nền kinh tế lớn nhất châu Âu. Đảng AfD đã giành chiến thắng trong một cuộc bầu cử cấp bang tuần trước với chủ trương thúc đẩy hòa bình với Moscow và khôi phục các hợp đồng khí đốt giá rẻ từ Nga. Nếu AfD tiếp tục giành thêm kết quả thuận lợi trong các cuộc bầu cử cấp bang cuối tuần này, Thủ tướng Friedrich Merz có thể chịu thêm sức ép trong việc đưa ra các biện pháp tốn kém nhằm hạ giá nhiên liệu.

Các kho khí đốt của châu Âu hiện chỉ đầy khoảng 69%, thấp hơn đáng kể mức trung bình 85% của 5 năm gần đây vào cùng thời điểm. Đức và Hà Lan, hai nước sở hữu khoảng 35% tổng công suất lưu trữ của EU, đang chậm bổ sung dự trữ do giá năng lượng cao khiến doanh nghiệp tư nhân hạn chế mua vào, trong khi chính phủ gặp khó khăn trong việc thực thi các mục tiêu dự trữ quốc gia.

GIÁ DẦU VÀ KHÍ ĐỐT TIẾP TỤC TĂNG

Giá dầu toàn cầu đã vượt 100 USD/thùng do xung đột tại Trung Đông leo thang. Giá xăng tại EU hiện cao hơn 24% so với một năm trước, diesel tăng 38%, còn nhiên liệu máy bay tăng hơn 100%. Giá khí đốt chuẩn tại châu Âu đạt khoảng 81 euro/MWh, tăng 150% so với cùng kỳ và vượt mức trong kịch bản bất lợi của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Morgan Stanley cảnh báo giá khí có thể lên tới 100 euro/MWh tùy diễn biến thời tiết.

Các chuyên gia cảnh báo một mùa đông lạnh ở mức bình thường cũng có thể khiến lượng khí dự trữ bị rút mạnh. Khi đó, châu Âu có thể phải tăng nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) để bổ sung kho dự trữ trong năm 2027, qua đó khiến thị trường LNG toàn cầu chịu áp lực trong nhiều tháng.

KHÍ ĐỐT CÓ THỂ KHIẾN LẠM PHÁT DAI DẲNG

Nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương Italy cho thấy cú sốc giá dầu thường chỉ tạo ra lạm phát trong thời gian tương đối ngắn, trong khi cú sốc khí đốt gây tác động mạnh và kéo dài hơn, đồng thời lan sang lạm phát cơ bản – chỉ số được ECB đặc biệt theo dõi. Điều này làm gia tăng kỳ vọng trên thị trường tài chính rằng ECB có thể phải tăng lãi suất thêm 3–4 lần, qua đó làm chi phí vay cao hơn, hạn chế tiêu dùng và đầu tư.

Các ngành được đánh giá dễ chịu tác động nhất gồm hàng không, hóa chất, ô tô và vật liệu xây dựng, trong khi doanh nghiệp năng lượng, tiện ích và ngân hàng có thể hưởng lợi tương đối từ giá năng lượng cao, dù lãi suất tăng có thể làm chậm tăng trưởng tín dụng. Đức đặc biệt dễ tổn thương do nền kinh tế phụ thuộc lớn vào các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng.

Trong khi đó, chính phủ các nước châu Âu chịu sức ép phải giảm chi phí năng lượng cho người dân. Italy dự kiến xóa thuế đường bộ đối với 14,5 triệu ô tô và xe máy từ năm tới, với chi phí hơn 2 tỷ euro, bên cạnh 2,8 tỷ euro đã chi cho việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với diesel. Những biện pháp này có thể giúp giảm bất mãn trong ngắn hạn nhưng đồng thời làm gia tăng gánh nặng nợ công về dài hạn.