Iran chuẩn bị đáp trả rộng hơn, ngoại giao vẫn song song tiếp diễn

Theo các nguồn tin, Iran đang chuẩn bị một phản ứng rộng và mạnh hơn nếu Mỹ nối lại tấn công quy mô lớn, đồng thời vẫn theo đuổi nỗ lực ngoại giao mà giới chức nước này riêng tư cho là khó thành công. Giới lãnh đạo Iran tin rằng mọi chiến dịch mới của Mỹ phải bị đáp trả mạnh hơn trước. Các chỉ huy cấp cao đang xem xét mở rộng mục tiêu từ các tài sản liên quan đến Mỹ sang những nước hỗ trợ hoạt động quân sự của Mỹ, thậm chí cả các địa điểm ngoài Trung Đông.

Kể từ khi Tổng thống Masoud Pezeshkian từ New York về tuần trước, họ tập trung vào phạm vi và thời điểm phản ứng. Chưa có quyết định cuối cùng, nhưng kế hoạch được đẩy mạnh vì hai bên đều không có dấu hiệu nhượng bộ. Hai quan chức cho biết Tehran đã yêu cầu các nhóm đồng minh ở Lebanon, Yemen và Iraq sẵn sàng hỗ trợ.

Cuộc xung đột kéo dài bảy tháng bắt đầu bằng các cuộc tấn công Mỹ-Israel ngày 28/02. Lệnh ngừng bắn ngày 08/04 chấm dứt "cuộc chiến 40 ngày" nhưng giao tranh vẫn lẻ tẻ diễn ra. Tại Đại hội đồng LHQ, Tehran gửi đề xuất cho Washington qua trung gian Qatar, nếu được chấp nhận có thể mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt xung đột trong bảy ngày. 

Đề xuất gồm chấm dứt giao tranh, dỡ phong tỏa cảng Iran, giải phóng ít nhất 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng và miễn trừ trừng phạt dầu mỏ. Ông Trump cho biết đã bác bỏ đề xuất, nhưng truyền thông nhà nước Iran nói phản hồi của Mỹ đã được chuyển qua Qatar và đang được xem xét. Mỹ muốn đưa chương trình hạt nhân vào đàm phán, còn Tehran đòi bảy điều kiện phải được đáp ứng trước.

Iran cũng lo nền kinh tế không chịu nổi cuộc đối đầu kéo dài dưới lệnh phong tỏa của Mỹ vốn đã cắt xuất khẩu dầu. Một cựu quan chức cải cách cho biết giới lãnh đạo lo lặp lại các cuộc biểu tình toàn quốc hồi tháng 01, vốn bị dập tắt bằng bạo lực khiến hàng nghìn người chết. 

Amnesty International cho biết hơn 6,000 người bị bắt từ khi xung đột bắt đầu, còn báo cáo của điều tra viên LHQ tháng 09 nêu việc bắt giữ hàng loạt, tra tấn và gia tăng án tử hình.

Iran chuẩn bị đáp trả rộng hơn nếu Mỹ tái tấn công, có thể mở rộng mục tiêu sang các nước hậu thuẫn Mỹ. Tehran vẫn thử ngoại giao qua đề xuất bảy ngày, đòi dỡ phong tỏa và giải phóng ít nhất 12 tỷ USD, nhưng giới chức cho rằng thỏa thuận khó xảy ra. Lo ngại bất ổn trong nước gia tăng.