Lạm phát lương thực toàn cầu có nguy cơ tăng mạnh đến năm 2027

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), chỉ số giá lương thực thế giới đạt bình quân 136 điểm trong tháng 9/2026, mức cao nhất kể từ tháng 11/2022.

Dữ liệu Ngân hàng Thế giới cho thấy giá thực phẩm tăng nhanh hơn lạm phát chung tại 22% trong số 150 quốc gia được khảo sát trong quý III, tăng từ mức 14% của quý trước.

Ông Maximo Torero, chuyên gia kinh tế trưởng FAO, cảnh báo tác động từ các cú sốc nguồn cung có thể trở nên nghiêm trọng hơn vào cuối năm 2026, đầu năm 2027 và kéo dài trong suốt năm tới.

Áp lực đặc biệt lớn tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình ở Trung Đông, Bắc Phi và châu Á, nơi chi tiêu thực phẩm chiếm tỷ trọng cao trong ngân sách hộ gia đình.

CHIẾN TRANH VÀ EL NIÑO GÂY RA NHIỀU CÚ SỐC NGUỒN CUNG

Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng ngũ cốc tại Biển Đen làm gián đoạn xuất khẩu lúa mì, buộc những nước nhập khẩu lớn như Ai Cập và Indonesia tìm kiếm nguồn cung thay thế.

Trong khi đó, bất ổn tại Biển Đỏ khiến tàu hàng phải chuyển sang các tuyến vận tải dài hơn quanh châu Phi.

Chiến tranh giữa Mỹ, Israel và Iran cũng đẩy giá nhiên liệu tăng cao, đồng thời làm gián đoạn xuất khẩu phân bón qua eo biển Hormuz, khiến chi phí sản xuất nông nghiệp gia tăng.

Cùng lúc, thời tiết khô hạn do El Niño làm suy giảm triển vọng mùa vụ tại Ấn Độ và Đông Nam Á.

Hệ quả là giá lúa mì đã tăng hơn 30% từ đầu năm 2026, trong khi giá gạo tại các nước xuất khẩu chủ chốt ở châu Á tăng 10–13%, bất chấp lượng tồn kho tương đối lớn.

Cước vận tải trên một số tuyến quan trọng, bao gồm Biển Đen – Đông Nam Á, tăng khoảng 50% do giá dầu và phụ phí rủi ro chiến tranh leo thang.

GIÁ LƯƠNG THỰC TĂNG MẠNH TẠI NHIỀU QUỐC GIA

Áp lực giá đang lan rộng tại các thị trường tiêu thụ lớn. Giá gạo Indonesia lập kỷ lục, giá bánh mì không trợ cấp tại Ai Cập tăng 25%, trong khi giá đường Ấn Độ lên mức cao nhất lịch sử.

Tại Indonesia, lượng lúa mì nhập khẩu tháng 9 chỉ đạt 491.000 tấn, giảm 41% so với cùng kỳ, theo Kpler. Một số nhà máy xay xát phải hoạt động dưới công suất do thiếu nguyên liệu.

Ngoài ra, giá dầu thực vật tại Indonesia tăng 7% từ đầu năm, giá dầu ăn tại UAE tăng khoảng 40%, còn giá đường, hành và các loại đậu tại Ấn Độ tăng hơn 10% trong tháng 9.

Đồng nội tệ suy yếu tại một số nước nhập khẩu cũng khiến chi phí nguyên liệu và vận tải quốc tế trở nên đắt đỏ hơn.

NGUY CƠ LẠM PHÁT TĂNG TỐC KHI CÁC NƯỚC QUAY LẠI NHẬP KHẨU

Theo ông Alexander Karavaytsev, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế (IGC), nhiều quốc gia Trung Đông và châu Phi từng trì hoãn nhập khẩu nhờ mùa vụ nội địa thuận lợi có thể sớm quay lại thị trường.

Điều này có nguy cơ tạo ra một làn sóng nhu cầu nhập khẩu mới trong vài tháng tới, đúng thời điểm nguồn cung quốc tế chịu nhiều sức ép.

FAO cũng cảnh báo lượng tồn kho ngũ cốc toàn cầu, vốn đóng vai trò vùng đệm trước các cú sốc nguồn cung, đang dần chịu áp lực.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp chế biến thực phẩm thường ký hợp đồng mua nguyên liệu trước 3–6 tháng hiện phải gia hạn ở mức giá cao hơn, khiến chi phí đầu vào tiếp tục truyền sang giá bán lẻ.

Đối với đậu tương và ngô, tồn kho hiện vẫn tương đối dồi dào, nhưng triển vọng nguồn cung tiếp theo phụ thuộc vào kết quả sản xuất tại Mỹ và Nam Mỹ. Giá dầu tăng cũng hỗ trợ hai mặt hàng này thông qua nhu cầu sử dụng làm nhiên liệu sinh học.

IGC cho rằng triển vọng thu hoạch lúa mì tại Nam bán cầu nhìn chung thuận lợi. Tuy nhiên, nếu sản lượng tại các nước xuất khẩu như Australia và Argentina thấp hơn dự kiến, thị trường có thể xuất hiện thêm động lực tăng giá.

Nhìn chung, sự kết hợp giữa gián đoạn thương mại, chi phí vận tải và phân bón cao, thời tiết bất lợi và nhu cầu nhập khẩu phục hồi đang tạo ra rủi ro tăng giá đáng kể đối với thị trường lương thực toàn cầu trong năm 2027.