Lula tái đắc cử, quan hệ Brazil – Trung Quốc có thể sâu sắc hơn

Chiến thắng của Lula hôm Chủ nhật được xem là trở ngại đối với chiến lược “Học thuyết Donroe” của ông Trump, kế hoạch nhằm củng cố phạm vi ảnh hưởng của Mỹ tại châu Mỹ và hạn chế ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc. Trước đó, việc lực lượng Mỹ bắt giữ và dẫn độ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro vào ngày 3/1 được xem là một biểu hiện đáng chú ý trong nỗ lực gia tăng ảnh hưởng của Washington tại khu vực.

Lula, chính trị gia cánh tả kỳ cựu và lâu nay chỉ trích ảnh hưởng của Mỹ, sẽ tiếp tục lãnh đạo nền kinh tế lớn nhất Nam Mỹ trong bốn năm tới. Ông Trump cho biết hôm thứ Hai rằng ông có thiện cảm và quan hệ tốt với Lula, dù ứng viên cánh hữu Flavio Bolsonaro, con trai cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, được cho là có nhiều điểm tương đồng chính trị với Washington hơn.

Lula tuyên bố tại cuộc mít tinh ở Sao Paulo: “Chúng tôi không phải sân sau của bất kỳ ai!”. Thông điệp này thể hiện lập trường bảo vệ quyền tự chủ của Brazil đối với các nguồn tài nguyên như năng lượng, khoáng sản và rừng Amazon. Tuy nhiên, cụm từ “sân sau” cũng gợi liên tưởng đến quan điểm lâu nay của Mỹ về phạm vi ảnh hưởng tại Tây Bán cầu.

Theo Emanuel Ornelas, giáo sư tại Trường Kinh tế Sao Paulo thuộc FGV, chiến thắng của Lula chắc chắn củng cố quan hệ kinh tế giữa Brazil và Trung Quốc.

TRUNG QUỐC CÓ LỢI THẾ VỀ THƯƠNG MẠI VÀ NGUỒN TÀI NGUYÊN

Trung Quốc đã vượt Mỹ để trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Brazil từ năm 2009. Hiện Brazil xuất khẩu sang Trung Quốc lượng hàng hóa có giá trị tính bằng USD cao gấp khoảng ba lần so với xuất khẩu sang Mỹ, đồng thời nhập khẩu từ Trung Quốc gấp khoảng hai lần so với từ Mỹ.

Khoảng cách này tiếp tục nới rộng khi các mức thuế quan của ông Trump thúc đẩy Trung Quốc thay thế một phần nông sản Mỹ bằng nguồn cung từ Brazil. Xung đột tại Trung Đông cũng làm thay đổi các luồng thương mại năng lượng, tăng cường quan hệ giữa Brasilia và Bắc Kinh. Dầu thô hiện có quy mô xuất khẩu cạnh tranh với đậu tương của Brazil, trong khi Trung Quốc là khách hàng lớn nhất của cả hai mặt hàng.

BRAZIL NẮM GIỮ NGUỒN CUNG CHIẾN LƯỢC

Brazil sở hữu khoảng 20% trữ lượng đất hiếm toàn cầu và là nhà sản xuất quan trọng nhiều loại khoáng sản phục vụ chất bán dẫn, năng lượng tái tạo, robot và công nghiệp quốc phòng. Nước này cũng là cường quốc nông nghiệp, cung cấp khoảng 27% sản lượng mía đường, 25% đậu tương, 9% bông và 6% thịt bò cùng ngô của thế giới.

Trong cuộc cạnh tranh công nghệ và trí tuệ nhân tạo ngày càng gay gắt, khả năng tiếp cận ổn định các nguồn năng lượng, nguyên liệu và khoáng sản trở nên đặc biệt quan trọng. Trung Quốc có nhu cầu đối với những nguồn lực này để duy trì nền tảng công nghiệp và mở rộng sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

TRIỂN VỌNG CÒN PHỤ THUỘC VÀO TÌNH HÌNH TRONG NƯỚC

Dù có lợi thế về tài nguyên, Lula vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức nội bộ, bao gồm nguy cơ bế tắc tại Quốc hội Brazil. Thị trường tài chính cũng thể hiện sự thận trọng trước triển vọng tài khóa và tăng trưởng kinh tế. Đà giảm mạnh của thị trường chứng khoán Brazil sau chiến thắng của Lula, dù được đánh giá là có phần thái quá, vẫn phản ánh những lo ngại của nhà đầu tư.

Theo UniCredit, Brazil vừa là một “cường quốc tài nguyên chiến lược”, vừa là một quốc gia có vị thế địa chính trị linh hoạt trong cạnh tranh Mỹ – Trung. Khả năng duy trì quan hệ với cả hai bên, đồng thời bảo đảm các điều kiện có lợi khi khai thác tài nguyên, sẽ là bài toán quan trọng đối với chính quyền Lula trong nhiệm kỳ mới.