Mỹ - Trung gia hạn đình chiến thương mại thêm 2 tháng trước cuộc họp thượng đỉnh

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viện đã tới căn cứ Joint Base Andrews gần Washington vào tối 23/9, bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Mỹ sau 11 năm. Tổng thống Donald Trump trực tiếp ra sân bay đón ông Tập, một động thái hiếm thấy trong nghi thức ngoại giao Mỹ.

Gần thời điểm ông Tập đến Washington, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thông báo hai nước đã thống nhất gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại tới ngày 10/1/2027. Tuy nhiên, phía Trung Quốc chưa xác nhận ngày hết hạn này.

THỎA THUẬN 2 THÁNG THẤP HƠN KỲ VỌNG

Việc gia hạn giúp duy trì trạng thái ổn định trong quan hệ thương mại Mỹ - Trung bước sang năm 2027, nhưng vẫn thấp hơn phương án kéo dài 3-6 tháng từng được một số quan chức Mỹ đề cập.

Dù vậy, khoảng thời gian hai tháng sẽ bao phủ hai hội nghị thượng đỉnh quốc tế tại Thâm Quyến và Miami vào cuối năm, nơi ông Trump và ông Tập dự kiến tiếp tục gặp nhau. Điều này để ngỏ khả năng hai nhà lãnh đạo trực tiếp đạt một thỏa thuận dài hạn hơn.

Scott Kennedy thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) nhận định việc gia hạn tạo ra một mức nền tối thiểu cho kết quả hội nghị mà thị trường có thể phản ánh vào giá. Tuy nhiên, thời hạn ngắn cũng có thể cho thấy Washington chưa hài lòng với đề xuất của Trung Quốc về đất hiếm và một số vấn đề khác.

ĐẤT HIẾM VẪN LÀ NÚT THẮT

Thỏa thuận đình chiến hiện tại bắt nguồn từ hội nghị Trump - Tập tại Busan, Hàn Quốc năm ngoái, khi hai bên tạm đình chỉ mức thuế quan cao, một số hạn chế liên quan đất hiếm và khoản phí lớn áp lên tàu do Trung Quốc đóng hoặc sở hữu khi cập cảng Mỹ.

Tuy nhiên, ông Bessent thừa nhận một số cam kết từ phía Trung Quốc “chưa hoàn hảo”. Xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc sang Mỹ – linh kiện nhỏ nhưng thiết yếu đối với nhiều ngành sản xuất hiện đại – vẫn thấp hơn đáng kể so với trước khi thỏa thuận đình chiến được thiết lập.

Trong chuyến thăm lần này, ông Tập tới Washington với lợi thế đáng kể từ vị thế thống trị của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng đất hiếm. Trong khi đó, ông Trump muốn thúc đẩy các cam kết của Bắc Kinh về mua nông sản và máy bay, đồng thời thiết lập một kênh liên lạc giữa hai nước về trí tuệ nhân tạo.

KHÓ CÓ MỘT THỎA THUẬN LỚN NGAY LẬP TỨC

Bất chấp nghi thức đón tiếp đặc biệt, Mỹ và Trung Quốc vẫn tồn tại những bất đồng sâu sắc về thương mại, Đài Loan và cuộc cạnh tranh AI. Ông Tập cũng không còn được kỳ vọng sẽ đưa theo đoàn đông đảo lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc, làm giảm khả năng xuất hiện những hợp đồng thương mại quy mô lớn trong chuyến thăm.

Việc ông Trump trực tiếp đón ông Tập tại sân bay được các chuyên gia xem là một tín hiệu ngoại giao đáng chú ý. Đây là lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ một tổng thống Mỹ đón một lãnh đạo nước ngoài không phải Giáo hoàng tại Joint Base Andrews. Động thái này cũng tạo cơ hội để Bắc Kinh thể hiện quan hệ Mỹ - Trung như mối quan hệ giữa hai cường quốc ngang hàng.

Dù vậy, việc đình chiến chỉ được gia hạn thêm hai tháng cho thấy mục tiêu trước mắt có thể chủ yếu là hạ nhiệt căng thẳng thay vì giải quyết những bất đồng mang tính cấu trúc. Câu hỏi lớn sau hội nghị là liệu khoảng thời gian bổ sung này có đủ để Washington và Bắc Kinh tiến tới một thỏa thuận thương mại dài hạn và ổn định hơn hay không.