Trung Quốc có nguy cơ không đạt cam kết mua 17 tỷ USD nông sản Mỹ

Theo phân tích dữ liệu hải quan của Reuters, Trung Quốc chỉ nhập khẩu 7,2 tỷ USD nông sản Mỹ ngoài đậu tương trong giai đoạn tháng 1–9/2026, bao gồm các mặt hàng từ thịt đến ngô. Đây là mức thấp nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2019, thời điểm căng thẳng thương mại Mỹ - Trung leo thang trong cuộc chiến thuế quan đầu tiên.

Hồi tháng 5, Nhà Trắng cho biết Bắc Kinh đã đồng ý mua 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm kể từ năm 2026, với mục tiêu năm nay được tính theo tỷ lệ thời gian còn lại. Cam kết này được thực hiện bổ sung cho thỏa thuận mua đậu tương Mỹ được đưa ra hồi tháng 10 năm ngoái.

Trong khi Trung Quốc đang trên đà hoàn thành mục tiêu mua đậu tương, hoạt động nhập khẩu các mặt hàng nông sản khác vẫn khá trầm lắng. Hiện chưa rõ Bắc Kinh có vi phạm cam kết hay không, bởi Nhà Trắng chưa xác định thời điểm bắt đầu tính thời hạn thực hiện: từ khi công bố thỏa thuận hồi tháng 5 hay sau khi các đề xuất cắt giảm thuế quan của Trung Quốc được hoàn tất. Quá trình này đến nay vẫn chưa kết thúc.

NHU CẦU NGÔ VÀ CAO LƯƠNG MỸ CHỊU ÁP LỰC CẠNH TRANH

Ngay cả khi hoạt động mua hàng tăng tốc, các nhà phân tích cho rằng nhu cầu yếu của Trung Quốc và sự cạnh tranh gay gắt từ các nhà cung cấp toàn cầu vẫn khiến mục tiêu nhập khẩu khó đạt được, trừ khi Bắc Kinh chỉ đạo các doanh nghiệp nhà nước tăng cường mua hàng.

Đối với ngô, Trung Quốc từng nhập khẩu 5,6 tỷ USD, tương đương gần 20 triệu tấn, vào năm 2021. Tuy nhiên, tháng trước, COFCO Futures, công ty môi giới hợp đồng kỳ hạn trực thuộc tập đoàn thương mại quốc doanh COFCO, nhận định ngô Mỹ thiếu sức cạnh tranh một phần do nguồn cung nội địa Trung Quốc dồi dào. Doanh nghiệp này dự báo Trung Quốc chỉ nhập khẩu khoảng 900.000 tấn ngô Mỹ trong niên vụ 2026/27, bắt đầu từ tháng 9.

Trong khi đó, xuất khẩu cao lương Mỹ sang Trung Quốc đang đối mặt với cạnh tranh từ Brazil, quốc gia được cấp quyền tiếp cận thị trường này từ tháng 9/2025. Theo Eduardo Vanin, chiến lược gia nông nghiệp cấp cao tại Marex, Brazil đã xuất khẩu 1,7 triệu tấn cao lương sang Trung Quốc từ đầu năm nay và dự kiến còn gần 1 triệu tấn được giao thêm.

Mỹ đã xuất khẩu khoảng 3,7 triệu tấn cao lương sang Trung Quốc tính đến cuối tháng 8, cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước khi thương mại bị đình trệ do căng thẳng song phương. Tuy nhiên, hoạt động bán hàng đã chững lại trong bốn tháng gần đây.

THỊT BÒ, THỊT LỢN VÀ THỊT GÀ CŨNG GẶP RÀO CẢN

Các mặt hàng thịt Mỹ, từng mang lại kim ngạch xuất khẩu hàng tỷ USD sang Trung Quốc, cũng đang chịu nhiều hạn chế. Nguồn cung thịt lợn và thịt gà nội địa Trung Quốc dư thừa, trong khi giá thịt bò Mỹ tăng cao do quy mô đàn gia súc suy giảm.

Ngoài ra, thịt bò Mỹ vẫn gặp rào cản pháp lý dù Trung Quốc đã gia hạn giấy phép xuất khẩu hồi tháng 5 cho hơn 400 cơ sở chế biến của Mỹ. Theo Liên đoàn Xuất khẩu Thịt Mỹ, khoảng một nửa công suất giết mổ bò nuôi vỗ béo tại Mỹ hiện không đủ điều kiện xuất khẩu sang Trung Quốc.

Joe Schuele, đại diện liên đoàn, cho biết một số cơ sở bị đình chỉ sau khi phía Trung Quốc báo cáo phát hiện dư lượng các chất không được phép sử dụng tại nước này.

DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC CÓ THỂ ĐÓNG VAI TRÒ QUYẾT ĐỊNH

Theo các nhà phân tích, để đạt mục tiêu nhập khẩu 17 tỷ USD nông sản Mỹ, Trung Quốc có thể cần tăng cường chỉ đạo các doanh nghiệp nhà nước mua hàng, tương tự cách nước này đang thực hiện đối với đậu tương.

Darin Friedrichs, đồng sáng lập Sitonia Consulting, công ty chuyên phân tích thị trường nông nghiệp Trung Quốc, nhận định khả năng đạt mục tiêu phụ thuộc lớn vào mức độ tham gia của các doanh nghiệp nhà nước. Theo ông, rất khó đạt 17 tỷ USD nhập khẩu nông sản ngoài đậu tương nếu không có các đơn hàng mang tính chỉ đạo thay vì hoàn toàn dựa trên cơ chế thị trường.

Tình trạng mua hàng chậm tiếp tục gây thất vọng cho nông dân Mỹ, trong bối cảnh họ phải đối mặt với chi phí nhiên liệu cao và lượng ngũ cốc tồn kho lớn. Tim Lust, Giám đốc điều hành Hiệp hội các nhà sản xuất cao lương Mỹ, cho biết nông dân vẫn mong muốn thương mại ngũ cốc được cải thiện, nhưng hiện tại đậu tương có giao dịch trong khi nhiều mặt hàng khác vẫn chưa có chuyển biến tương ứng.