Lợi suất trái phiếu Mỹ cao nhất từ 2007, bài toán lãi suất của ông Trump ngày càng khó

Khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ hai, các cố vấn kinh tế cho rằng chỉ cần Washington chứng minh quyết tâm kiểm soát thâm hụt, thị trường trái phiếu sẽ phản ứng bằng việc kéo lợi suất dài hạn xuống mà không cần gây sức ép lên Fed.

Tuy nhiên, thâm hụt ngân sách hiện vẫn ở gần 6% GDP, trong khi một loạt yếu tố tiếp tục tạo áp lực lên giá cả. Thuế quan làm tăng chi phí hàng nhập khẩu, chiến tranh với Iran đẩy giá dầu và diesel lên cao, còn các biện pháp hạn chế nhập cư làm thu hẹp nguồn cung lao động. Cùng lúc, làn sóng đầu tư AI đang làm tăng nhu cầu đối với chip, thiết bị điện và vốn vay.

LÃI SUẤT THẾ CHẤP VƯỢT 7%, TIỀN LÃI NỢ CÔNG TRÊN 1.000 TỶ USD

Tác động đang lan trực tiếp tới nền kinh tế. Lãi suất thế chấp, từng giảm xuống khoảng 6% vào tháng 2, hiện đã vượt 7%. Với khoản vay mua nhà mới trị giá 400.000 USD, mức chênh lệch này khiến người vay phải trả thêm khoảng 3.000 USD mỗi năm.

Chi phí lãi vay của chính phủ Mỹ trong năm tài khóa kết thúc cuối tháng 9 đã vượt 1.000 tỷ USD, cao hơn chi tiêu quân sự. Trong khi đó, tiền lương người lao động không theo kịp lạm phát kể từ tháng 3.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent từng đặt mục tiêu “3-3-3”: đưa thâm hụt về 3% GDP, tăng trưởng thực 3% và tăng sản lượng năng lượng trong nước tương đương 3 triệu thùng dầu/ngày. Tuy nhiên, sau 20 tháng, thâm hụt dự kiến kết thúc năm tài khóa ở mức ít nhất gấp đôi mục tiêu 3%.

FED QUAY LẠI TĂNG LÃI SUẤT

Ông Trump từng nhiều lần thúc giục Fed giảm lãi suất và đầu năm nay thay Chủ tịch Jerome Powell bằng Kevin Warsh. Tuy nhiên, tháng 9, Fed dưới thời ông Warsh lại tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023.

Nguyên nhân quan trọng là cú sốc năng lượng từ chiến tranh Iran kéo dài hơn dự kiến. Fed từng cho rằng giá năng lượng tăng do gián đoạn vận tải tại Trung Đông sẽ nhanh chóng hạ nhiệt, nhưng kịch bản này không xảy ra. Diesel đặc biệt đáng lo bởi đây là nhiên liệu cho máy móc nông nghiệp và xe tải vận chuyển hàng hóa, khiến giá nhiên liệu cao có khả năng lan sang nhiều lĩnh vực của nền kinh tế.

Nhà Trắng cho rằng chiến tranh là nguyên nhân lớn khiến lạm phát không thể trở lại mục tiêu 2%. Bộ trưởng Bessent nhận định nếu không có xung đột, các số liệu lạm phát có thể đã rất khác. Ngược lại, một số chuyên gia được bài viết dẫn lời cho rằng áp lực lên lạm phát và chi phí vay đã xuất hiện trước khi chiến tranh Iran bắt đầu.

RỦI RO TĂNG NẾU KINH TẾ MỸ SUY YẾU

Kinh tế Mỹ hiện vẫn tương đối vững với tỷ lệ thất nghiệp quanh 4%, tiêu dùng duy trì và tăng trưởng tích cực. Nhưng chính sức cầu này cũng khiến doanh nghiệp dễ chuyển chi phí nhiên liệu sang người tiêu dùng, còn người lao động có thêm động lực yêu cầu tăng lương, qua đó làm tăng nguy cơ cú sốc năng lượng biến thành lạm phát rộng hơn.

Rủi ro lớn hơn nằm ở kịch bản kinh tế suy giảm trong khi chính phủ đã vay nợ ở mức cao. Theo Joseph Lavorgna, cựu cố vấn Bộ Tài chính được bài viết dẫn lời, nếu một cuộc suy thoái nhẹ xảy ra khi thâm hụt đang gần 6% GDP, con số này có thể tăng lên 8-9% GDP.

Khi đó, lợi suất dài hạn có thể không giảm mạnh như trong các cuộc suy thoái trước nếu nhà đầu tư lo ngại về lượng trái phiếu chính phủ phải phát hành. Điều này khiến Washington có ít dư địa hơn để hỗ trợ nền kinh tế trong một chu kỳ suy giảm mới.